Ак-Турпак айыл аймагынын 2025-2027 – жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасы

1. 2025-жылдан 2027-жылга чейин айыл аймактын баардык тараптарын жана калкынын жашоо шарттарын 100 % жакшыртуу;
2. Айыл аймактын экономикалык-социалдык жана экологиялык бакубатчылыгын ондоо;
3. Билим берүү, саламаттыкты сактоо, спортту өнүктүрүү жана маданият тармагында жаңы имараттарды куруу;
4. Айыл чарба тармагында инновациялык өнүгүүгө багыт алуу;
5. Программада каралган иш-чара пландоонун социалдык инфраструктурасы жакшырат жана калктын аярлуу катмарына жеткиликтүү болот. Айыл аймагынын баардык тармактарында өнүгүү менен жергиликтүү тургундарынын жашоо шарттары жакшырат.

Эмгекке жарамдуу калктын саны 6415 адамды түзөт. Орто мөөнөттүү келечекте эмгекке жарамдуу калктын өсүшү жогорку темптерди көрсөтпөйт жана болжол менен ошол эле деңгээлде сакталат, бирок бул мезгилден кийин бул чараларды ишке ашыруунун эсебинен жогору көрсөткүчтөрдү күтүүгө болот. Экономиканы өнүктүрүүгө багытталган программа, бул жаштардын сыртка агылышын олуттуу кыскартууга жана ошону менен эмгекке жарамдуу калктын кыйла олуттуу өсүшүнө алып келиши мүмкүн.

Ак-Турпак айыл аймагында 2024-жылы жалпы эмгекке жарамдуу калктын иш менен камсыз болгон калктын үлүшү 6415 адам 38%ды түздү, бул кыйла жогору көрсөткүч жана болжолдуу эсептөөлөр боюнча ал азайбайт, ал тургай өсүүнү көрсөтөт. 2027-жылга божомол менен 1,5% өсүүнү түздү. Иш менен камсыз кылууда эң чоң үлүштү айыл чарбасы ээлейт – кызматкерлердин жалпы санынын 85% (2024-ж. 9455адам). Өнөр жай, соода жана курулуш сыяктуу ишмердүүлүктүн башка тармактары кызматкерлердин жалпы санында 15% дан ашпаган үлүшүн көрсөтүү менен кыйла артта калууда. Бул АА аймагынын жана бүтүндөй региондун экономикасынын айыл чарба багыты менен алек болот дегенди түшүндүрүлөт.

ААда расмий катталган жумушсуздардын саны 577 адамды түзөт, бул эмгекке жарамдуу калктын 9% түзөт  – бул жогорку көрсөткүчтөрдүн бири. Болжолдоо жумушсуздардын санынын кескин өсүшүн болжолдойт, анткени мындай өсүшүнүн себеби жаштардын эмгек акылардын аздыгына жана жумуш орундардын жетишсиздигине байланыштуу чет өлкөлөргө иштегени кетишүүдө. Ошол эле учурда өнөр жай өндүрүшүнүн жана чакан бизнестин начар өнүгүшүнөн улам жумушсуздуктун өсүшүнүн олуттуу тобокелдиктери бар, ошондуктан СЭӨП  экономиканы өнүктүрүү жана инклюзивдик өсүү бөлүмдөрүндөгү саясаты калкты көбүрөөк иш менен камсыз кылуу боюнча чараларды камтыйт. Анын ичинде айыл чарба продукциясын кайра иштетүүчү ишканаларды жана фабрикаларды куруу, ошондой эле ишкердикти өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү ниеттери бар. АА аймагынын мейкиндик өзгөчөлүктөрүн караган бөлүмүндө жаңы өнөр жай зоналарын түзүү (жер участокторун өнөр жай жерлерине айландыруу аркылуу) каралган.

Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны 2024-жылга карата 912 адамды түздү – республиканын башка региондорунун көрсөткүчтөрүнө салыштырмалуу бул сан орто. Ал эми бул көрсөткүч башка аймактарга салыштырмалуу өтө деле көп эмес, бирок жаштар үчүн келечектүү жумуш орундарынын жоктугунан, ошондой эле ички миграциянын пайда болушу мүмкүн болуучу тобокелдиктерин эске алуу зарыл. Жаштарды ААа экономикада үстөмдүк кылган айыл чарба тармагында иштеши керек.

СЭӨП калкты иш менен камсыз кылуу боюнча чараларды ишке ашырууну карайт:

–        жаштарга ар кандай тренингдерди жана билим берүү курстарын табууга жана бүтүрүүгө көмөк көрсөтүү;

–        үйдө отурган аялдарды жана кыздарды бала бакчаларга жана тигүү цехтерине жумушка тартууга жардам берүү;

–        бизнес ачууда калкка жардам көрсөтүү.

Корутундулар жана сунуштар :

Калктын жалпы санынын өсүшү анча деле чоң эмес – жылына 1%, ал калктын табигый өсүшү жана табигый азайышы менен гана жөнгө салынат.

Эмгекке жарамдуу калктын саны бир аз өскөн .

Эмгекке жарамдуу калктын жалпы санында айыл чарба тармагында иштеген калктын үлүшү кыйла жогору – 91% жана өсөт.

Жумушсуздуктун деңгээли жогору эмес – эмгекке жарамдуу калктын 9%.

Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны республиканын башка аймактарына салыштырмалуу божомолдуу орто болуп эсептелинет.

Иш менен камсыз кылууну мындан ары да камсыз кылуу, экономиканы: айыл чарбасынын басымдуу секторун жана  өнөр жайды өнүктүрүүгө негизделет.

Таза ичүүчү суу менен камсыз кылуу: 2024-жылга карата 15 % гана эл таза суу менен камсыз болгон. Бүткүл дүйнөлүк өнүктүрүү банкы тарабынан Ак-Турпак айыл аймагындагы суу бою айылдары жалпы 650 кожолука  2028-жылга карата “тунук суу” долбоорунун алкагында айыл аймактын 7 айылы ичүүчү таза суу менен камсыз болот. Калган айылдарга этап менен 2032-жылга чейин 100 пайызга таза суу менен камсыз болот.

Таштанды чыгаруу

Үй чарбаларын катуу калдыктарды чыгаруу менен камтуу ошондой эле көйгөй болуп саналат жана 2024-жылы «Ак-Турпак» Муниципалдык ишкана түзүлүп, Кадамжай райондук өнүктүрүү фондунан жана жергиликтүү бюджеттен 2 600 000 сом акча каражатына 2 мусор ташуучу Hyunday Porter үлгүсүндөгү  авто унаа алынды. 2025-жылга карата муниципалдык ишкана үчүн чоң таштанды ташуучу авто унаа сатып алуу пландалган. 2025-жыл башынан айыл аймактын баардык айылдарында таштанды чыгаруу боюнча график түзүлүп, 2025-жылдын биринчи 6 айлыгында 80% деңгээлинде кызмат көрсөтүлөт. Айыл аймагындагы бардык айылдарына таштанды таштоочу жерлер (полигон) бөлүнүп берилген. 2024-жыл ичинде Миң-Чынар, Жаңы-Жер, Жетиген айылдарынын таштанды таштоочу жерлери тосулду. 2025-жыл бюджетинен калган айылдардын таштанды таштоочу жайлары тосулуп ГОС АКТылары бүткөрүлөт. 2025 -жылдын башынан таштанды чыгаруу тарифи ар бир үй үчүн 100-150 сом айына белгиленмекчи.

Ички жолдор

Ички жолдордун абалы: Айыл аймактын ички жолдорунун узундугу жалпы 133 км түзөт. 2024-жылы айыл аймагындагы асфальтталган жолдордун үлүшү 15% түзөт. Айыл өкмөтүнүн бюджетинен жыл ичинде эң азында 2 км аралыка асфальт төшөө иштери пландалган.

Айыл аймагынын жол тармагы төмөнкүдөй көйгөйлөргө туш болууда:

–        АА аймагындагы ички жолдорду асфальттоого каражат жетишсиз;

–        Айыл ичиндеги чоң жолдун боюнда жөө жүргүнчүлөр үчүн тротуардын жоктугу;

–        Керектүү сандагы жол белгилеринин жоктугу;

–        Кээ бир үй чарбаларында үй, тосмо же дубал тротуар линиясына чейин созулат;

–        Таштак жолдордо шагыл жок;

Алдынкы үч жыл ичинде 40% асфальтталган жолдорго жетишүү күтүлүүдө, бул үчүн жыл сайын 5 км жолго асфальт төшөө керек. Айыл өкмөтүнүн бюджетинен сырткары элдик салым менен асфальт төөшөө иштери үзгүлтүксүз болууда.

Коомдук жайларды көчөлөрдү жарыктандыруу менен камтуу 2024-жылы 30% түздү, бул маселени чечүү каражаттын жетишсиздиги жана айыл аймагындагы калкы тарабынан уюштурулган демилгелердин жоктугу менен татаалдашат. Алдынкы үч жыл ичинде 50% га чейин жогорулатуу күтүлүүдө. Үлгү катары Миң-Чынар айылында жарыктандыруу айыл ичиндеги көчөлөрдү 100% га элдин эсебинен бүткөрүлдү. Асфальт төшөө жана жарыктандыруу иштеринде башка айылдарга да жайылтуу керек.

Спорт

 Айыл аймагындагы спортчулардын саны 2024-жылга карата 500 адам, бул чоң көрсөткүч эмес, бирок 2027-жылга карата спорттук машыгуу үчүн материалдык базаны өнүктүрүү жана спортту жайылтуу жолу менен аны 1000 адамга жеткирүү пландаштырылууда. Жаңы-Жер айылына спорт зал куруу муктаждыгы жыл сайын көтөрүлүп келет, бул маселе 2027-жылга чейин ишке ашырылат. Жыл сайын айыл өкмөтү тарабынан спорттук иш чаралар өткөрүлүп келүүдө, бул багытта иш чараларды өткөрүү көбөйтүлөт.

Айыл аймакта спорттун өнүгүшүнө төмөнкү маселелер таасир этет:

–        Айыл жергесинде спорттук оюндарды өткөрүү боюнча демилгелердин жоктугу;

–        Улуттук оюндарды өткөрүүгө колдоонун жоктугу;

–        Улуттук  оюндарын өткөрүү үчүн ипподромдун жоктугу;

–        Олимпиядалык спортторго көңүл буруунун аздыгы;

–        Аялдар үчүн атайын фитнес клубдун же атайын ден соолукту чыңдоо борборунун жоктугу;

Маданий өнүгүү

Айыл аймакта 1 маданият үйү бар, айыл аймагынын борбору Жаңы-Жер айылында жайгашкан. 2024-жылга карата маданий иш-чараларга катышуучулардын саны 30 адамга жакын  түзөт.

Билим берүү

Ак-Турпак айыл аймагында 9 орто мектеп 3 бала-бакча бар. Билим берүүдөгү негизги көйгөйлөр мектепке чейинки билим берүү тармагына байланыштуу, бала бакчалар жетишсиз. Жетиген айылына 420 орундуу мектеп куруу заарыл, себеби учурда айылдагы окуучулар 8 – 12 км аралыктагы башка коңушу айылдардын мектептерине барышып окушат. Токой айылына 240 орундуу мектеп куруу боюнча долбоорун 2028-жылга чейин ишке ашыруу пландалган.  2024-жылы мектепке чейинки билим берүү кызматтары менен балдардын 22% гана камтылган. СЭӨПтө каралган чаралардын аркасында 2027-жылы балдарды бул кызматтар менен камсыз кылуу 50% га көбөйүшү керек.

Саламаттыкты сактоо тармагы:

Жаңы-Жер айылында ЖДПБ (поликлиника) ошондой эле 8 айылда ФАП кызмат кылат бул мекемелерде жалпысынан 55 медициналык кызматкерлер бар анын ичинен үч гана врач иштейт. Учурда оорукана капиталдык ремонттон өткөрүлдү. Бирок, кээ бир медициналык жабдуулар жок. Айылдын санитардык абалы канааттандыраарлык, жугуштуу оорулардын чыгышы, бала бакчаларды, мектептерди жабуу фактылары катталган жок.

Саламаттыкты сактоо тармагында төмөнкүдөй көйгөйлөр байкалат:

Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобуна кадрлардын жетишсиздиги;

–        Врачтардын жетишсиздиги;

Корутундулар жана сунуштар

1. Ак-Турпак айыл өкмтү боюнча жалпы ортолук эсептелген Миң-Чынар айылына 2027-жылы борбордук ооруукана салуу.
2. Жергиликтүү аймактын инфраструктурасы, аны менен коштолгон кызматтар сыяктуу эле олуттуу жакшыртууга муктаж. Тиричилик таштандыларын чыгаруу үчүн материалдык жана техникалык базаны чындоо керек, бул маселе чечилсе калты тейлөөнү 80-90% жеткизсек болот.
3. Ички жолдорду абалын жакшыртуу.
4. Маданиятты жана спортту өнүктүрүү үчүн жаңы обьектилерди куруу жана  жабдууларды сатып алуу.
5. Мектепке чейинки мекемелерде орундардын жетишсиздиги көйгөйү бар – балдардын 30%ы гана мектепке чейинки билим берүү кызматтары менен камсыздалган. Жаңыдан мекетептерди жана бала бакчаларды куруу (ачуу) маселеси эң орчундуу болуп келүүдө.

Ошентип, көпчүлүк кызматтарды көрсөтүүнүн деңгээли жана жергиликтүү маселелердин чечилиши айыл аймагындагы инфраструктурасынын абалынан көз каранды, бул олуттуу инвестицияны талап кылат. СЭӨП жергиликтүү инфраструктураны калыбына келтирүү боюнча кадамдарды, анын ичинде жол участокторун жана бала бакчаларды курууну карайт. Бул долбоорлордун айрымдары республикалык бюджеттик инвестициялардын,  өнүктүрүү фондтору менен кызматташуунун алкагында макулдашылган. Кээ бир долбоорлор үчүн каржылоону табыш керек.

АА экономикасында айыл чарбасынын чоң үлүшү аймактын экономикалык адистештирилгендиги менен түшүндүрүлөт, мында дыйканчылык алда канча алдыда турат. Айыл чарба продукциясынын өсүү темпи да бир топ жогору, ал 2024-жылдагы 5% дан 2026-жылы 6%ке чейин өсөт.

 Ошол эле учурда ААнын агрардык сектору дагы бир катар көйгөйлөр менен мүнөздөлөт:

–        Дыйкандардын жер иштетүү боюнча тажрыйбасы жетишсиз;

–        Айыл чарба техникасынын жетишсиздиги;

–        Өндүрүүчүлөр үчүн жеңилдетилген кредиттердин начар болушу;

–        Күйүүчү майдын баасынын туруксуздугу;

–        Айыл чарба продукциясын сатуу боюнча туруктуу соода түйүндөрүнүн жоктугу;

–        Айыл чарба продукциясын экспорттоого шарттын жоктугу;

–        Кайра иштетүүчү ишканалардын жетишсиздиги.

Мал чарба тармагында адистештирилген чарбалардан тышкары, сүт жана сүт азыктары үчүн уй малын пайдалануу кеңири колдонулат, бул үй чарбаларына кошумча пайда алып келет. Мындан тышкары, көрүнүктүү айыл чарба продукциясын өндүрүүдө анча активдүү эмес. 2024-жылы айыл өкмөтү тарабынан «Жетиген» айылында мал союучу жайы иштеп келүүдө. Мамлекеттин жана бейөкмөт уюмдардын жардамы менен фермерлерди, жаштарды жана калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүн окутуу боюнча иш-чаралар үзгүлтүксүз өткөрүлүп турат. Мал чарбачылыгын колдоо үчүн мындан ары фермерлерди окутуу программаларын колдоо, айыл чарбасында айыл чарба кооперативдерин түзүүгө дем берүү, жаш фермерлерге жардам көрсөтүү, калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүн мал чарбачылык көндүмдөрүн үйрөтүү пландаштырылууда. Ошондой эле алардын продуктуулугун жогорулатуу максатында жергиликтуу жана жаны породадагы уйларды асылдандыруунун жана багуунун эффективдуу методдорун ишке киргизуу боюнча чараларды ишке ашыруу белгиленген. Малды ветеринардык көзөмөлгө алуу жана эмдөө иштерин жакшыртуу боюнча чаралар каралат, ошондой эле саан уйларды багуу жана багуу технологиясы боюнча окуу-тарбия иштери жүргүзүлөт. Мындай иш-чараларга жаштардын,  жана калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүнүн катышуусуна өзгөчө көңүл бурулат.

ААнын аймагында климаттык шарттары айыл чарба өсүмдүктөрүн  өнүктүрүү үчүн жакшы өбөлгөлөр бар . Аймактын мал чарбасы адистештирилгендигин эске алып, бул жерде негизги басым тоют даярдоого бурулат. Буга көп жылдык чөптөрдүн жетисиздиги бар. ААнын климаттык шарттарында күрүч, картошка, сабиз, дан өсүмдүктөрү буудай, дандык жүгөрү өстүрүү келечектүү болуп саналат. Мындан ары өнүктүрүү үчүн жакшы өбөлгөлөр бар ошондуктан жылдан жылга күрүчтүн жакшы сортторун алып келүү керек. Өсүмдүк чарбачылыгын өнүктүрүү боюнча чаралардын жана иш-чаралардын кеңири спектри каралат:

Экономиканын башка тармактары активдердин кыйла чектелген комплекси менен берилген. Бүгүнкү күндө ААда 155 дүкөн, 12 наабайкана,  2 тигүү цехи, 6 май куюучу жай, 3 даяр пластик терезе-эшик цехи,  Мурзакарим ЖЧК бетон заводу, 2 кирпич заводу, 19 күрүч акжуваз, 1 мал базары жана 1  базар бар. Учурда жеңил өнөр жай бир кыйла тез өнүгүп жатат: тигүү цехтери ачылып, аялдар жумуш менен камсыз болуп жатат. Экономиканын башка тармактарын өнүктүрүү үчүн төмөнкү чаралардын комплекси каралган:

–        калктын кеңири катмарына, анын ичинде аялдарга, жаштарга жана аярлуу топтордун өкүлдөрүнө ишкердиктин негиздерин үйрөнүүгө көмөктөшүү,  ишкер аялдарды окутуу жана финансылык сабаттуулук боюнча айыл тургундарынын маалымдуулугун жогорулатуу боюнча жеке иш-чаралар;

–        айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнү өнүктүрүүгө жана кол өнөрчүлүктү өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү;

–        кол өнөрчүлүк борборун уюштурууга жана кол өнөрчүлүк көргөзмөлөрүнө катышууга колдоо көрсөтүү;

–        Сары-Камыш айылы туристтик маршруттардын карталарына киргизилет,  жаратылышы тууралуу жарнамалык материалдар, анын ичинде туристтердин санын көбөйтүүгө жардам бере турган социалдык тармактарда; туристтер үчүн ыңгайлуу эс алуу жайларын уюштуруу боюнча тажрыйба алмашуу иш-чаралары уюштурулат;

Корутундулар жана сунуштар :

ААнын экономикалык адистешүүсү дыйканчылык бойдон калууда, анын үлүшүнө жалпы айыл чарба продукциясынын 85% туура келет . Буга климаттык шарттар жана ААнын географиялык жайгашуусу шарт түзөт. Мал чарбачылыгын мындан ары өнүктүрүү үчүн тоют менен камсыз кылууну көбөйтүү, фермерлерди окутуу жана ветеринардык көзөмөлдү жакшыртуу боюнча бир катар чаралар СЭӨПтө каралат.

Өнөр жай өндүрүшүнүн көлөмдөрү орто, бул ААнын андан ары өнүгүүсүнө негиз болуп саналат. Айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнү жана жеңил өнөр жайын  өнүктүрүүнү колдоо зарыл.

АА үчүн келечектүү тармактардын бири дыйканчылык болуп саналат. Инновациялык жаңы техналогияларды колдонуу мүмкүнчүлүгүн уюштуруу.

“Артыкчылык: бодо жана майда мүйүздүү малдар үчүн тоют базасын өнүктүрүү. Чара: жер-жерлердеги мүмкүнчүлүктөрдүн жана малды бордоп семиртүүнүн эсебинен мал чарбасынын тоют базасын жакшыртуу боюнча адистердин кеңешин уюштуруу”

алардан МЭРТ алуу”

Айыл өкмөтү, Айыл чарба министрлигинин региондук бөлүмүнүн көмөгү менен министрликтин адистеринин келүүсүн уюштурат, алар айыл аймагынын малчылары үчүн консультацияларды жана практикалык сабактарды өткөрүшөт”

“Жыйынтыгында малчылар жаңы билимдерге жана көндүмдөргө ээ болушат, бул мал чарбачылыгынын продуктуулугун жогорулатууга тийиш (бодо мал, эт (тирүү салмак) сүт (литр) өсүш % менен), (майда мүйүздүү мал: эт (тирүү салмак) жүн (кг) өсүш % менен)

20 (ишкерлер)

Ишкерлердин каражаттары

Туристтерге ыңгайлуу эс алуучу жайларды уюштуруу боюнча тажрыйба алмашуу иш чараларын уюштуруу

Ишкерлердин каражаттары

Майыптыгы бар, жашоо шарты оор уйлорго, жалгыз бой энелерге жергиликтуу бюджеттен 48 жаранга 470,0 мин сом акчалай жардам берилип 120 кг дан көмүр 60 кожолука берилди.

Жыл сайын пландык иш чараларга негиз карыялар күнүнө, майыптар күнүнө, эл аралык балдарды коргоо күнүнө карата үзгүлтүксүз иш алып барылууда.

Аярлуу топтордун өкүлдөрүнун арасында кол өнөрчүлүк кылууга жөндөмдөру бар адамдар бар. Ошондой майыптыгы бар балдарды социалдаштыруу жана физикалык, моралдык жактан жардам беруу максатында атайын реабилитациялык балдар борборун ачуу мукатаждык бар.

Бул СЭӨП калктын аярлуу катмарын колдоого гана эмес, ошондой эле социалдык жактан муктаж болгон калктын аярлуу топторунун жашоо сапатын жакшыртуу максатында аларды аярлуу жарандардын категориясынан экономикалык активдүү субъекттердин категориясына которууга багытталган бир катар чараларды карайт:

Айыл аймакта калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүн жумуш менен камсыз кылууга даяр чакан ишканалар бар. Өкмөттүк эмес уюмдар айрым маселелерди чечүүдө, мисалы, райондук, областтык жана республикалык деңгээлде иш алып барган кайрымдуулук уюмдары менен байланыштарды түзүүдө. Мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын үй-бүлөлүк абалына жана ден соолугуна жана ички, тышкы миграциядагы жарандардын балдарына туруктуу мониторинг жүргүзүлөт. Өнүгүүсүндө кемчиликтери бар балдар үчүн жеринде сабактар өткөрүлөт.

Жыл сайын жакырчылык менен күрөшүү боюнча атайын план түзүлүп, ишке ашырылууда. Жакырчылык жылына 10% азаят. Тобокел тобундагы балдарды коомго интеграциялоо боюнча чаралар иштелип чыккан жана ишке ашырылууда.  Атайын майрамдык иш-чараларга 3 Ооган согушунун ардагерлери жана кары-картаңдар катышууда. Маданий иш-чараларга калктын аярлуу катмары да катышат.

Мигранттардын балдары менен иштөө боюнча комплекстүү иш-чаралар иштелип чыккан, ар бир үй-бүлөнүн балдары тыкыр көзөмөлгө алынган. Каттоодо турган мигранттардын балдарына тынымсыз мониторинг жүргүзүлүп, жыйынтыгы боюнча тиешелүү мамлекеттик органга отчет берилет. Мигранттардын балдары, камкорчулары жана тиешелүү мамлекеттик органдардын өкүлдөрү менен жолугушуулар өткөрүлөт. Социалдык маселелер боюнча адистер, мектеп директорлору жана үй-бүлөлүк дарыгерлер тобунун жетекчиси менен биргеликте балдардын укуктары боюнча маалымат стенддери иштелип чыгып, жайгаштырылат.

Корутундулар жана сунуштар :

Аярлуу топтор калктын жалпы санында өтө чоң үлүшүн түзбөйт, бирок ошого карабастан, Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрилиги тарабынан даректүү материалдык жардамдан тышкары, калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүн иш менен камсыз кылуу боюнча бир катар чараларды көрөт. Аларды кол өнөрчүлүккө жана айыл чарба өндүрүшүнө тартуу. Бул маселелерде акционердик коом бизнестин жана коммерциялык эмес уюмдардын жардамына таянат. Айрым долбоорлор буга чейин макулдашылган жана СЭӨП негизинде ишке ашырылат.

Болжолдуу 300 үйбүлөө социалдык контракттын негизинде каражат алып ишмердүүлүк кылып, үй бүлөөсүнүн экономикалык абалын жакшыртат

8 үйбүлөгө конкурстун негизинде  ишмердүүлүк кылып, үй бүлөөсүнүн экономикалык абалын жакшыртат

Болжолдуу 130 адам анын ичинен 80 аялдар билим денгээлин жогорулатып, бир нече кесипке ээ болушат.

Тигуучу цехтерде 300 аялдар жумуш менен камсыздалат

Айыл аймакта мал чарбачылык, дыйканчылык, чычырканак жана бал челек менен ишмердүүлүк кылган жарандардын киреш булагы 10% көбөүсүү күтүлөт

Болжолдуу 90 адам анын ичинен 65 аялдар билим денгээлин жогорулатышат

Жылына 2ден кем эмес жыйындар өткөрүлөт

50 дөн кем эмес  адам катышат, анын ичинен аялдар 30% дан кем эмес, эркектер  5%дан кем эмес.

484,19

Корутундулар жана сунуштар:

ААнын аймагында кооптуу экологияга зыян берген жок жана жаратылыш парктары жок, ошондуктан негизги экологиялык маселелер катуу тиричилик калдыктарын башкарууга байланыштуу.